2.01 Fascinatie met gedrag

Waarschijnlijk is geen enkele soort zo gefascineerd door zijn eigen gedrag als de mens. Al duizenden jaren observeren legio filosofen, theologen en psychologen aandachtig wat en hoe mensen doen wat ze doen. Die observaties hebben geresulteerd in honderden verschillende beweringen en theorieën over vrijwel alle aspecten van menselijk gedrag. Wat echter ontbrak was een fundamentele theorie die de evolutionaire oorzaak van menselijk gedrag kon verklaren. Met als gevolg dat psychologie, in tegenstelling tot bijvoorbeeld biologie of natuurkunde, geen theorie had waar de meeste wetenschappers het over eens waren. Pas tegen het einde van de vorige eeuw maakte evolutiepsychologie de weg vrij met een robuuste theorie. Intussen was er echter in de afgelopen ruim 2.500 jaar een vrijwel eindeloze lijst ontstaan van psychologische schisma’s, verwarring, discussies en theorieën[1]. Zo blijkt bijvoorbeeld uit een inventarisatie van het begrip ‘motivatie’, dat er bijna 140 verschillende definities van bestaan[2]. Eén van de vele theorieën over menselijk gedrag die uit de verwarring opsteeg, operante conditionering[3]als herziene versie van behaviorisme[4]  slaagde er zo’n 70 jaar geleden in populair te worden. Deze theorie beweert dat het sociale gedrag van de mens door straffen en belonen kan worden gereguleerd. Overheden, het bedrijfsleven, het onderwijssysteem, de politie, de rechtspraak, het leger en alle religieuze richtingen zagen daar wel wat in. Met als gevolg dat deze theorie tot de dag van vandaag door allerlei organisaties als uitgangspunt voor beleid wordt genomen.  



[1] Henriques, Evolving from methodological to conceptual unification, 2013

[2] Kleinginna & Kleinginna, A categorized list of motivation definitions with a suggestion for a consensual definition, 1981

[3] Skinner, Science and human behavior, 1953/2005, maar zie 

[4] Herrnstein, The evolution of behaviorism, 1977

 

Verder met: Operante conditionering