2.11 Supersociaal brein

Het is een hele geruststelling te weten dat het voorgaande berustte op een ongelukkig maar hardnekkig misverstand. De mens is niet extreem egoistisch, maar juist ultrasociaal. Neurologische en evolutionair-psychologische studies laten duidelijk zien dat ieder gezond mens wordt geboren met een groot aantal voorgeprogrammeerde eigenschappen[1]. De eigenschappen zijn opgeslagen in geëvolueerde aanpassingen, onze natuurlijke en seksuele adaptaties, die ongeveer de helft van ons gedrag bepalen. Ons brein functioneert als een organische computer met honderden of wellicht duizenden gespecialiseerde  ‘programma’s’. Deze programma’s, bestaande uit neurologische netwerken of modules, zijn inhoudelijk gespecialiseerd  en ontworpen op basis van de natuurlijke en seksuele problemen waarmee onze vroege voorouders regelmatig werden geconfronteerd[2]. Het blijkt dat de mens over een super sociaal brein beschikt. Zo is een opvallend fenomeen dat tweelingen al ca. 14 weken na de conceptie met elkaar interacteren[3]. We zijn geboren altruïsten: de meesten van ons staan altijd klaar om elkaar te helpen en samen te werken. Vermoedelijk is altruïsme al zo oud als de eerste zoogdieren en berust op empathie, het vermogen ons in te leven in de gevoelens van anderen[4]. Empathie, de aangeboren menselijke variant van prosocialiteit, evolueerde ca. 500.000 jaar geleden intensief tijdens één van de meest opvallende omwentelingen in menselijk gedrag, onze zelfdomesticatie[5]. Dat bracht niet alleen een ingrijpende verandering teweeg in onze mentale eigenschappen. We werden socialer, nieuwsgieriger, minder agressief, inventiever en ontwikkelden misschien in deze periode wel een (proto) taal. Ook ontwikkelden we het vermogen ons in het gevoelsleven van anderen te verplaatsen door simulatie van ons (vermoedelijk nog rudimentaire) zelfbeeld. Fysiek kwamen er onder andere door invloed van serotonine en oxytocine opvallende veranderingen tot stand: we ontwikkelden meer feminiene eigenschappen en behielden als volwassenen een groot aantal van onze jeugdige eigenschappen[6]. Ook ons gelaat en onze bouw veranderden terwijl ons brein snel in omvang toenam.



[1] Korade & Mirnics, Programmed to be human?, 2014

[2] Cosmides & Tooby, Evolutionary psychology: New perspectives on cognition and motivation, 2013

[3] Castiello et al., Wired to be social: The ontogeny of human interaction, 2010

[4] De Waal, Putting the altruism back into altruism: The evolution of empathy, 2008

[5] Hare, Survival of the friendliest: Homo sapiens evolved via selection for prosociality, 2017

[6] Jones, Sexual selection, physical attractiveness and facial neoteny, 1995

 

Verder met: Tabula rasa